شما کلنی ها این روزها علیرغم هوای نامناسب در فکر سیزده‌ بدر هستید، همزمان با شما همسایه‌های دست راست و دست چپ شما در فکر عید پاک، اوسترن یا ایستر هستند. شما بر اساس آداب و رسوم و سنت های خود سیزده‌ بدر را جشن می گیرید و آنها بدنبال باور و سنتهایشان عید پاک را جشن می گیرند، که‌ شاید این دو  تشابهاتی نیز باهم داشته‌ باشند.

امسال روز سیزده‌ بدر و(Der Karfreitag ) روز جمعه‌، “روز به‌ چهارمیخ کشیدن مسیح و تولد دوباره‌ او” همزمان شده‌ است.  آنها در این روز که‌ برایشان مقدس است آرام و دور از سرو صدا و موسیقی و حتی همراه‌ با روزه‌ گرفتن در صدد برگزاری مراسم خود خواهند بود و شما در تدارک تهیه‌ مقدمات برای سپری کردن روزی بانشاط ، همراه‌ با سر و صدا و موسیقی خواهید بود.

آیا همسایه‌ آلمانی و غیر آلمانی شما اطلاعی از مراسم سیزده‌ بدر و فلسفه‌ وجودی آن دارد؟ آیا خود شما با عید پاک و داستان و مراسم آن آشنا هستید؟  کلن لایف در آغاز نوروز برای آشنا شدن آلمانی ها و دیگران در باره‌ نوروز، چهارشنبه‌ سوری و سیزده‌بدر نوشت، اینک نیز درباره‌ عید پاک( اوسترن یا ایستر ) خواهیم گفت.

بر طبق روایات، عید پاک، عید آزادی و زندگی دوباره‌ یهودیان است که‌ از اسارت رهایی یافتند: “قوم یهود، به دلیل خشک‌سالی و کمبود غذا، به کشور مصر که کشوری ثروتمند بوده مهاجرت می‌کند. آنان که برای گذران زندگی و رهایی از درد و رنج و فقر بدان جا رفته بودند، مورد استقبال چندانی قرار نمی گیرند. از این رو، سخت‌ترین و بدترین کارها با دستمزدی بسیار ناچیز به آنها واگذار می‌شود. کارفرمایان با آن‌ها مانند برده رفتار می‌کردند و با شلاق و شکنجه از آنها کار می‌کشیدند. گفته می‌شود که بیشتر بناهای سنگین و تاریخی مصر، مانند «اهرام ثلاثه»‌ و غیره به همین صورت ساخته شده‌است.”

باز روایت است که‌: ” «موسی»، پیغمبر و رهبر یهودیان، نزد «فرعون» مصر می‌رود و از او می‌خواهد که قوم یهود را آزاد سازد. «فرعون» بدین امر راضی نمی‌شود و به همین جهت، مورد خشم خداوند قرار می‌گیرد و بلاهای بسیار بر او و بر کشور مصر نازل می‌شود، تا آن‌جا که «فرعون» مجبور می‌گردد یهودیان را آزاد سازد. از آن زمان به بعد چنان شبی را، «شب آزادی» نام نهاده‌اند”

یهودیان از روایت فوق به‌ این رسم و رسوم می رسند: ” در شب آزادی، یهودیان برای گریز از نابودی و مرگ، بر آن شدند که هر خانواده، یک گوسفند یا برّه تهیه کند و در تاریک و روشنای غروب، با قربانی آن حیوان و علامت‌گذاری بر درِب خانه‌ی خود با خون او، از دست فرشته‌ی مرگ رهایی یابد. باور یهودیان بر آن بود که اگر «عزرائیل» از جلو خانه‌ی آنان بگذرد و آثار خون را بر آن جا ببیند، آسیبی به آنان وارد نمی سازد. گفته می‌‌شود که یهودیان در واقع، در شب عید «پاک» مصر را ترک کردند و از طریق دریای سرخ به صحرای «سینا» و سپس به کشور «غنا» رفتند.”

روایت فوق به‌ وضعیت زندگی یهودیان اشاره‌ دارد وربطی به‌ مذهب مسیحی ندارد، اما طبق معمول همه‌ مذاهب در اینجا هم بعداز به‌ صلیب کشیدن مسیح و داستان زنده‌ شدن او، این مراسم به‌ شکلی درهم آمیخته‌ شده‌ و بعداز گسترش آیین مسیح در اروپا، آداب و رسوم کهن اورپائیان که‌ ریشه‌ در دوران باور چند خدایی آنان دارد با مراسم عید پاک درهم آمیخته‌ شد‌. از سال ۳۲۵ میلادی، مراسم عید «پاک» مسیحی از مراسم یهودی جدا شد و زمان مشخصی را به خود اختصاص داد.

از عید پاک به عنوان‌ رستاخیز مسیح و  قیام مسیح از مردگان یاد میشود که‌ هر ساله در اواخر ماه مارس یا اوایل آوریل برگزار میشود. عنوان “پاک” برخلاف آنچه برخی تصور می‌کنند، ربطی به “پاکی” و “تمییزی” ندارد، بلکه ترجمه فرانسویِ عید قیام است. واژه فرانسوی “پاک” از واژه لاتین “پاسخا” (Paskha) مشتق شده است که ریشه‌اش همان واژه عبریِ “پسَح”، مهمترین عید یهودیان است.

مسیحیان معتقد به کتاب‌مقدس، رستاخیز مسیح را آغازگر خلقت تازه می‌دانند زیرا خدا در پی آن است که همۀ آفرینش خود را از نو احیا کند و از مؤمنان به خود نیز دعوت کرده تا در این پروژۀ نوسازی با او همکاری کنند.

مسیحیان از روز چهارشنبه‌ی هفته‌ی عید «پاک» تا روزی که حضرت مسیح را به صلیب می‌کشند، نکات زیر را رعایت می کنند:  در همه جا باید سکوت حاکم باشد و حتی زنگ هیچ کلیسایی نیز به صدا در نیاید.  تمام وسایلی که دارای چرخ هستند و یا گرد و مدوّرند، نباید مورد استفاده قرار گیرند. مانند چرخ نخ ریسی، آسیاب دستی، راندن گاری و وسایل چرخدار. آهنگری و هیزم‌شکنی و نظایر آن نیز ممنوع است.

 چنین باوری ریشه در باور غیرمذهبی و تخیل اندیشی مردم دارد، آنزمان که‌ مردم شدیدا” تحت تاثیر و عوامل جادوگری بودند، از خانه‌ها دور میشدند و صبح روز عید پاک به‌ خانه‌های خود بازمی گشتند.

 هرچند در  عید کریسمس بیشتر از رنگ قرمز استفاده‌ میشود، اما در عید پاک از ه‌نگ زرد استفاده‌ می کنند و ظاهرا” رنگ زرد نمادی از زایش و طبیعت به‌ شمار می آید و آنرا به‌ خورشید هم ربط می دهند. انتخاب جوجه‌های زرد و حتی تخم مرغ که‌ خود نمادی از زندگی و زایش است از همین دیدگاه‌ فکری نشئت گرفته‌ است. البته‌ این داستان به‌ خرگوش هم ربط داده‌ شده‌ است که‌ در این ایام برای اولین بار بعداز اتمام زمستان بر روی سبزها دیده‌ میشود و باز نمادی از زندگی دوباره‌ را نشان می دهد. همه‌ این مراسم و مراسم مشابه‌ نه‌ تنها در رابطه‌ با عید پاک بلکه‌ در رابطه‌ با آغاز فصل بهار در میان دیگر مردمان غیر مسیحی و غیر یهودی نیز دیده‌ میشود از جمله‌ در میان ایرانیان که‌ البته‌ حکایت از جایگاه‌ فکری و آیینی دیگری دارد.

بهرحال عید پاک هر ریشه‌ای داشته‌ باشد، مصادف بودن این تعطیلات با تعطیلات نوروزی برای ایرانیان و دیگر ملل که‌ نوروز و سیزده‌ بدر را جشن می گیرند فرصت بسیار مناسبی است. شاید فرصتی هم باشد برای آشنایی با مراسم عید پاک و از همه‌ مهمتر شاید محملی باشد برای گفتگو با همسایه‌ دست چپ و راست و شاید همسایه‌ روبرو. مهمتراز همه‌ اوقاتی برای فراغت و شاید مسافرت.